نشست راهکارهای استفاده از آب های دریایی جهت تامین آب مورد نیاز کشور

(یکشنبه 20 اسفندماه 1396)

نشست علمی انجمن در مورد راهکارهای استفاده از آب های دریایی جهت تامین آب مورد نیاز کشور در تاریخ یکشنبه 20 اسفند 1396 در سالن کنفرانس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست واحد علوم و تحقیقات برگزار شد.

پس از تلاوت آیاتی از قران مجید آقای دکتر عباسپورخوشآمد گفتند و قبل از شروع مباحث علمی نشست ،اخبار زیست محیطی ازجمله در مورد مناطق حفاظت شده و همچنین مصوبه اخیر شورایعالی محیط زیست راجع به کاهش برخی از قسمتهای مناطق حفاظت شده را به اطلاع حضار رسانیدند.

ایشان با توجه به اثرات تغییر اقلیم و کاهش میزان بارش در کشور و مسئله خشکسالی های متوالی؛ لزوم توجه به نمک زدایی آبهای دریایی و تولید آب مورد نیاز کشور از این طریق را مورد تاکید قرار دادند. ایشان آمار روند افزایشی تولید آب شرب از طریق دریا در سطح جهانی را یادآور شده و اشاره کردند که برخی از کشورهای حاشیة جنوبی خلیج فارس و دریای عمان بیش از 6میلیون ترکیب آب در روز تولید مینمایند، در حالیکه میزان تولید آب قابل استفاده در ایران کمتر از یک میلیون متر مکعب در روز می باشد. در عین حال مروری بر تکنولوژی های نمک زدایی پرداخته و در خصوص روشهای نظیرMSF، RO، FO توضیحاتی ارائه نمودند.

ایشان راهکارهای مدیریتی ، تکنولوژیکی و اجرایی را ارائه نموده و تاکید نمودند که باید یک عزم ملی در این زمینه ایجاد گردیده تا در پایان برنامة ششم توسعه شاهد کاهش نگرانیها در زمینة تامین آب مورد نیاز کشور باشیم.

در ادامه آقای دکتر اعلم الهدی استاد دانشگاه صنعتی شریف و ریاست انستیتوی آب وانرژی بحث را آغاز نمدند

1-      ابتدا تاریخچه مطالعات مربوط به تولید آب شیرین در ایران را بیان داشتند که سابقه این مطالعات به حدود 50 سال پیش برمیگردد. سپس تاکید ی بر ضرورت تصویب نقشه راه تامین آب شیرین از طریق دریا داشتند.

ایشان در رابطه با فن آوری ها ؛ از جمله در مورد گلخانه های دریایی جهت تامین محصول و تامین آب شیرین ، .... نکاتی را اشاره کردند .

در مورد سیاستگزاریهای این حوزه عقیده داشتند که سیاستهای آب و انرژی باید در کنار هم مطرح گردد. مثلاً آب، انرژی، غذا، آب، انرژی و خاک و ... وحتی سیاست یونپ (UNEP) در خصوص ضرورت سیاستگزاری آب، انرژی و غذا در کنار هم اعلام شده است

ایشان اظهار کردند در سیاست استقرارصنایع در جنوب؛ تامین 46 میلیون متر مکعب آب شیرین از دریا برای مصارف صنعتیمورد نظر است ودر این زمینه لازم است موضوع Aqua Culture با جدیت دنبال شود.وهمچنین توجه خاص به Cages Agriculture پرورش ماهی در قفس باید داشت..

آقای دکتر فهمی معاونت مدیرکل آب و آبفای وزارت نیرو؛ادامه بحث را بعهده گرفتندو توضیحاتی در خصوص عدم استفاده مناسب مصرف آب مطرح نمودند و بر نامناسب بودن الگوی مصرف تاکید داشتند. ایشان عامل دوم را در کاهش بارش در زمینۀ تغییرات اقلیم موثر دانستندو اعلام نمودند که که بیش از 15 درصد کاهش بارش در طی دو دهه گذشته داشته اایم. مسئله دیگر عدم بهره وری مناسب می باشد. به ازاء هر کیلوگرم تولید، 5/2 دلار هزینه در مورد آب براورد شده است. چهارمین عامل ابعاد کیفی آب می باشد و متاسفانه ورود آلاینده ها به محیط آبی که؛ اگر این روند ادامه یابد تا دو سال آینده در بسیاری از شهرها با کمبود تامین آب شرب روبرو خواهیم بود. پنجمین عامل ساختار معیوب اقتصادی می باشد؛ یعنی برای هر متر مکعب آب 1500 تومان هزینه میشود که در حد 400 تومان از مردم می گیریم، ولی 1100 تومان به افرادی که استخر دارند یارانه می دهیم، در حالی که اقشار پایین اجتماعی که استخر ندارند این یارانه را نمی گیرند! علت ششم بحران ضعف ساختاری و تشکیلاتی در همه مسایل مدیریت سرزمینی می باشند. در تشکیلات نباید هیچوقت مصرف کننده و تولید کننده را در کنار هم قرار داد و این فاجعه آفرین است. جداسازی این دو مورد ضروری است. علت هم ضعف مدیریت و حکمرانی است. باید بپذیریم که در طول دوره های گذشته مشکلات داشته ایم. همه شعارمان این بوده: "کار برای مردم:" در حالی که این رویکرد باید تغییر یافته و به واژه کار با مردم تبدیل گردد.....مثلا تشکل های آب های زیرزمینی باید استفاده از آب های زیرزمینی را خودشان مدیریت کنند.

علت دیگر؛ امور کارهای فن آوری، خودکفایی، و ...است اینها واژه هایی هستند که باید مورد توجه خاص قرار گیرند. ضرورتی ندارد که ما در همه زمینه ها خودکفا شویم. ولی باید در تولیدات استراتژیک کشاورزی خودکفا شویم. باید دقت کنیم 200 میلیارد متر مکعب از حجم آب قابل استحصال کشور کاهش پیدا کرده است و این می تواند از علل بحران باشد. کشور باید حتماً کاهش مصرف داشته باشد، یعنی مصارف خود را به اندازه 30 میلیارد متر مکعب کاهش دهد.

اخیراً کارگروهی ملی (کمیته ملی سازگاری با کم آبی ) شکل گرفته که بسیاری از وزرای ذیربط عضو آن می باشد. این کمیته وظیفه ایجاد هماهنگی و تدوین سیاستهای لازم را عهده دار خواهد شد.

70درصد آب در غرب و 30% در سمت شرق و جنوب کشور است؛ لذا باید کشور به سمت آبهای نامتعارف برود. حدود 30 میلیارد مترمکعب پس آبهای کشاورزیست که تنها با کاهش حدود 5/4 میلیارد متر مکعب آن می توان تا حدود زیاد مشکلات را بر طرف نمود.

ایشان به روش های مختلف استفاده از آبهای غیر متعارف نظیر پس آب، بازچرخانی، نمک زدایی آبهای دریایی اشاره داشتند. و ضمن تاکید بر توجه به این بخش ضرورت اجرای آنرا خواستار شدند.

لذا نباید اجازه دهیم تحت عنوان موضوعات زیست محیطی جلوی این برنامه ها گرفته شود یعنی ما باید ضمن رعایت مسایل محیط زیستی و دستیابی به دانش فنی در این حوزه نسبت به استفاده از حقابه از آبهای دریایی اقدام نماییم. به عنوان مثال تهران به تنهایی 6/1 آب کشور را مصرف می نماید؛ لذا استفاده از آبهای متعارف امری ضروری می باشد. توجه کنید که در حال حاضر 5 سد اطراف تهران 30 درصد پر می باشند.

موضوع دیگر انتقال بین حوزه ای آب می باشد که با توجه به تنوع نژادها و اقوام در ایران می تواند انسجام ملی را به خطر بیاندازد....

موضوع باروری ابرها با توجه به افت بارش ها در عرض جغرافیایی 30 درجه مناسب نمی باشد؛ لذا خیلی مفید نیست.

جمع آوری آب باران، بااستفاده از آب های ژرف نیز باید با دقت و احتیاط مورد بررسی قرار گیرند. البته بعضی متخصصین به شدت با استحصال آبهای ژرف مخالف می باشند. مثلاً اگر در منطقه هامون در عمق 3000 متر آب فسیلی داریم ولی حق برداشت نباید داشته باشیم و باید برای نسل بعدی حفظ شود. باید مناطق شناسایی شود ولی برداشت نشود. دکتر فهمی در پایان لزوم پرداختن به تعیین تکلیف طرح آمایش سرزمین و تکمیل آنرا خواستار شدند. مثلاً نقشه نحوۀ استقرار و توزیع جمعیت را مناسب با امکانات فعلی سازگار نمی باشد.

در پایان ریاست انجمن اظهار امیدواری کردند این نشست ها با توجه به اهمیت موضوعات هر ماه، برگزار گردد.